 |
Reditelj MARKO MANOJLOVIĆ
Scenografija VESNA ŠTRBAC
Kostimografija LANA CVIJANOVIĆ
Kompozitor VLADA PEJKOVIĆ
Scenski govor LjILjANA MRKIĆ-POPOVIĆ
Premijera:
26. maj 2009.
Predstava traje 130 minuta
|
|
|
|
ULOGE...................................Narator |
MIODRAG RADOVANOVIĆ |
Zeleni |
SRĐAN TIMAROV |
Broj 58964 |
ALEKSANDAR ĐURICA |
Muselmann |
NIKOLA VUJOVIĆ |
Prominent |
GORAN ŠUŠLjIK |
Čovek pod kapom |
ZORAN CVIJANOVIĆ |
Ranjenik |
PETAR BENČINA |
S. K. |
NEBOJŠA MILOVANOVIĆ |
Starac |
PREDRAG EJDUS |
Obersturmbannführer |
TONI LAURENČIĆ |
Sturmführer |
MILOŠ PJEVAČ |
|
|
|
|
| JUGOSLOVENSKO DRAMSKO POZORIŠTE, BEOGRAD |
|
|
|
Jugoslovensko dramsko pozorište osnovano je 1947. godine kao reprezentativno pozorište nove Jugoslavije. Mnogi najznačajniji glumci drugih kulturnih centara iz Zagreba, Novog Sada, Sarajeva, Splita, Ljubljane i drugih gradova pozvani su da učestvuju u stvaranju pozorišta koje će biti za Jugoslaviju ono što je MHAT za Rusiju. Poznati reditelj Bojan Stupica, koji je zadavao velike muke cenzuri i policiji u Kraljevini Jugoslaviji, postavljen je na čelo kuće kao umetnički rukovodilac. On i kritičar Eli Finci, postavili su temelje repertoarske orijentacije JDP-a kao pozorišta visokog literarnog nivoa. To će ostati kao osnovna orijentacija JDP-a do današnjeg dana, s tim da je, pored literarnog, element scenskog dobio ravnopravno mesto. Prve sezone prošle su u znaku prikazivanja svetske i domaće klasike: Čehov, Goldoni, Šeridan, Ostrovski, Lope de Vega, Gorki, Šo, Šekspir, Plaut, Rasin, Molijer, Ibzen, Lorka, a od domaćih klasika Cankar, Držić, Sterija, Jakšić i Nušić. Komadi su birani veoma pažljivo, reditelji su se dugo pripremali, a pripremanje komada do premijere trajalo je katkada i po pola godine. Zbog takvog rada i koncentracije renomiranih i darovitih mladih umetnika, JDP je postalo pozorište izuzetnog nivoa, koje se svojim rezultatima uzdiglo iznad ostalih pozorišta u zemlji. Jugoslovensko dramsko pozorište nije postalo kopija MHAT-a, koje je u doba Staljina već bilo u stagnaciji kao žrtva teorije socijalističkog realizma i dogmatski shvaćenog sistema Stanislavskog... Reditelji koji su u to vreme stvorili slavu JDP-a, Bojan Stupica, Mata Milošević i Tomislav Tanhofer bili su između rata već pod uticajem evropskog modernizma tako da nisu ni mogli niti hteli da se potčine staranoj dogmi. Duh, značaj i prestiž Jugoslovenskog dramskog pozorišta, poznati starijima, ali i na drugačiji način bliski publici koja je svoj ukus u teatru formirala od sredine osamdesetih naovamo, u vreme kada je Jovan Ćirilov u svojih četrnaest upravničkih sezona ustoličio JDP kao reprezentativno pozorište savremenog scenskog izraza u okvirima širim od bivše države, nisu ugasnuli ni pod pritiskom Istorije i njenog surovog rada, niti pod čizmama komesara duha.
Sedamnaestog oktobra 1997. nad Beogradom se dizao oblak dima. Gorelo je Jugoslovensko dramsko pozorište. Činilo se tada kako je to konačni kraj jedne utopije. Od tog dana, do dana u kojem će Velika scena ponovo biti otvorena premijerom (23. maja 2003, Jovan Sterija Popović Rodoljupci u režiji Dejana Mijača), pogon istorije radio je ubrzano. Valjalo je sačekati Promene da bi ponovno rođenje iz pepela uistinu bilo moguće. Branko Cvejić (prvo kao zamenik direktora, a potom kao direktor kuće od 12. jula 2002) i Gorčin Stojanović (direktor od 2001. i umetnički direktor od 12. jula 2002.) učinili su da Jugoslovensko dramsko pozorište nastavi svoju umetničku misiju: vrhunska izvođačka umetnost u sadejstvu sa otvorenošću, hrabrošću, ekskluzivnošću u izboru tema i materijala za svoje predstave. Posle požara glavni je napor bio da se Pozorište vrati na kulturnu mapu grada čije je istorijsko sećanje dugo i odista seže do antičkih vremena. Pozorište je podignuto na srećnim i vitalnim temeljima. Klasika na nov način, domaća i strana, savremeni međašnji komadi, a uvek i na prvom mestu domaći tekstovi - kad se dogode, smelost u otvorenosti formi predstava - to su stubovi na kojima, u skladu sa sopstvenom tradicijom, počiva visoka zgrada duha, stila i ukusa zvana Jugoslovensko dramsko pozorište. |
|
|
|
|
|
Pišući o Nebeskom odredu, još 1958, ugledni poljski kritičar i teatrolog Štefan Treugut zabeležio je da su posle Himmelkomanda "beketovski zaključci o beznadežnosti samo prijatan razgovor ljudi koji uz kafu filosofiraju o smrti".
Zanimljivo je da je Nebeski odred bio i povod jednoj od prvih književno-pozorišnih polemika kod nas, u kojoj se Bora Glišić, tada pozorišni kritičar NIN-a, suprotstavio autorskim "poluistinama" i "poetici nasilja" koja "tragični motiv tretira animalno". Mudri Dušan Matić, žovijalni Borislav Mihajlović Mihiz i odmereni Ivan Ivanji pokušali su i uspeli da dokažu uvaženom kritičaru da je u krivu i da je u pitanju "jedan užasni vid tragedije modernog čoveka".
 Miroslav RADONjIĆ (Scena, br. 4, 2004.)
Aleksandar Obrenović i Đorđe Lebović prvi su dobitnici Sterijine nagrade za dramsko stvaralaštvo za dramu Nebeski odred, koja je prvi put dodeljena na Drugim Jugoslovenskim pozorišnim igrama 1957. |
|
|
|
R
E
D
I
T
E
L
J |
|
 |
M
A
R
K
O
M
A
N
O
J
L
O
V
I
Ć |
|
|
Marko Manojlović - Rođen 1982. godine u Beogradu. Apsolvent pozorišne režije, u klasi prof. Slavenka Saletovića na Fakultetu dramskih umetnosti.
2001. godine debitovao kao asistent reditelju Darijanu Mihajloviću na predstavi Dantonova smrt, a potom asistira mnogim afirmisanim pozorišnim rediteljima, među kojima su i Rahim Burhan (predstava Beli beli svet), Jagoš Marković (Gospođa ministarka), Jovan Ćirilov (Nedozvani), Gorčin Stojanović (Kapetan Džon Piplfoks), Loran Vanson (Rupe)...
Svoju debitantsku predstavu Smrt, po tekstu Vudija Alena, režirao je 2005. godine, na sceni Studio Jugoslovenskog dramskog pozorišta. Usledila je predstava Klopka u Narodnom pozorištu u Somboru, Tri praseta u Pozorištu "Boško Buha”, Pokondirena tikva Narodnog pozorišta u Kikindi i Beogradskog dramskog pozorišta, Bez maske u Ateljeu 212, U Edenu, na istoku (BELEF 2007), Eling u Beogradskom dramskom pozorištu, Lažljivci u Gradskom pozorištu u Podgorici i Lepet mojih plućnih krila u NP Sombor. U JDP-u je ponovo režirao 2007. godine Hoze Triana Noć ubica na sceni Teatra "Bojan Stupica”. |
|
|
R E Č...R
E D I T E L J A ... |
|
|
|
|
|
|
|
U Nebeskom odredu nije reč o smrti koja je deo prirodnog životnog ciklusa, reč je o ubistvu, o prevremenom prekidu nečijeg života. Takva smrt najviše nas plaši. Da li te je strah od smrti? Šta činiš zbog tog straha? Čovekovo telo sazdano je tako da se do kraja bori za život. Šta je sve čovek spreman da uradi da bi preživeo? To je velika dilema Nebeskog odreda. Ljudi i danas imaju različite poglede na pripadnike Sonderkommanda. U knjizi We Wept Without Tears predstavljaju ih kao žrtve, a u Izraelu ta je knjiga zabranjena. Preživeli iz Sonderkommanda posle rata su se krili, ali da li postoji krivica ako ti je život ugrožen? Da li te izbor da preživiš po svaku cenu čini više ili manje čovekom? Za mene je fascinantan izbor pred koji su stavljeni, kao i činjenica da razum i kompleksnost emocija čoveka čine bićem koje u takvoj situaciji ipak može da bira, koje je osuđeno na izbor.
Marko MANOJLOVIĆ |
|
|
P
I
S
A
C |
|
 |
Đ
O
R
Đ
E
L
E
B
O
V
I
Ć |
|
|
Đorđe Lebović (1928 – 2004) rođen je u Somboru 1928. godine. Bio je zatočenik u nacističkim logorima Aušvicu, Saksenhauzenu i Mauthauzenu (1944–1945). Počeo je da studira na Tehničkom fakultetu (1947–1948), a potom završio filozofsku grupu na Filološkom fakultetu u Beogradu (1948–1951). Za vreme studija radio je kao fizički radnik, nastavnik, prevodilac i humorista (saradnik Radio-Beograda i Ježa). Godine 1953. bio novinar u Radio-Novom Sadu i kustos Muzeja pozorišne umetnosti u Beogradu (1954–1955), gde je ostavio najobnimniji rukopis, pisan rukom, Prva inventarska knjiga Muzeja pozorišne umetnosti u Beogradu. Od 1955. bio je upravnik Letnje pozornice u Topčideru, a od 1960. upravnik Izložbenog paviljona u Beogradu. Direktor je drame u Beogradskom dramskom pozorištu od 1979 do 1981, kada odlazi u penziju.
Sarađivao je u časopisima i listovima: Pozorišni život (1956–1965), Delo (1956, 1959), Borba (1957), NIN (1957), Student (1959), Za pobedu (1959), Jevrejski almanah (1959/1960), Oslobođenje (1960), Vojnik (1964), Odjek (1969), Letopis MS (1972), Scena (1975) ...
Drame i radio-drame: Nebeski odred (1957, koautorstvo A. Obrenović), Svjetlost i senke (1959), Sahrana obično počinje po podne (1960), Šarlatan (s J. Lešićem, 1965), Tri groteske, Haleluja, Viktorija (1968), Usamljena gomila (1970), Pali anđeli (1971), Lutka sa kreveta br. 21 (1976), Dolnja zemlja (po romanu J. Ignjatovića Milan Narandžić, 1981), Ravangrad 1900 (po pripovetki V. Petrovića, 1982), Sentandrejska rapsodija (po motivima iz dela J. Ignjatovića, 1983), Vojnik i lutka (1996), Deset postotaka do ludila (1998, u rukopisu); Kaktusi i ruže (štampano 1999. u Antologiji savremene srpske drame, knjiga 04. Iz zaostavštine je objavljen nedovršen roman o detinjstvu Semper idem i nedovršena knjiga zapisa o holokaustu Traganje po pepelu.
Lebović je osnivač je Udruženja dramskih pisaca Srbije 1976. i njegov prvi predsednik.
Višestruki je dobitnik Sterijine nagrade za tekst savremene drame i više međunarodnih nagrada. |
|
|
P
I
S
A
C |
|
 |
A
L
E
K
S
A
N
D
A
R
O
B
R
E
N
O
V
I
Ć |
|
|
Aleksandar Obrenović je rođen 1928. u Beogradu. Studirao je pedagogiju na Filozofskom fakultetu. Bavio se glumom i slikarstvom. Bio novinar Radio Beograda, dramaturg u Dramskoj redakciji Televizije Beograd od osnivanja, prvi umetnički direktor Sterijinog pozorja, pa slobodni umetnik, pa urednik radio-drame u Dramskom programu Radio Beograda. Pisao scenarija za dokumentarne filmove i režirao ih, scenarija za igrane filmove, televizijske drame, pozorišne drame, radio-drame, priče.
Izvedeno mu je više od šezdeset radio-drama od kojih je većinu sam i režirao u zemlji i inostranstvu. Dela su mu štampana ili izvedena u više od 20 zemalja, a prevedena na 22 jezika. “Prosveta” mu je objavila knjigu dramskih tekstova Povratak Don Žuana, Pozorišni muzej Srbije knjigu pozorišnih komada Jata čarobnih zvezda. Pripovetke je objavljivao po raznim novinama i časopisima.
Drame: Nebeski odred, 1956; Varijacije (Rondo, Večernja igra, Ptica, Nokturno), 1958; Lice, 1967; Kapetan duge plovidbe, 1966; Povratak Don Žuana i druge drame, 1968; O, sole mio..., 1984.
Radio-drame: Devojka na krovu, 1969; Sansara, 1969; Pothvat stoleća, 1981; Slatki miris preporoda (1983) i dr. Dvadesetak radio-dramatizacija domaćih i stranih autora izvedenih na svim većim jugoslovenskim radio-stanicama i desetak TV drama i TV adaptacija za Beogradsku televiziju.
Drame su mu štampane i izvođene u SSSR, Švedskoj, Norveškoj, Danskoj, Holandiji, DR Nemačkoj, Švajcarskoj, Monaku, Francuskoj, Italiji, Izraelu, SAD, Belgiji, na Malti... |
|
|
|
|
