NAZAD NA SADRZAJ  > > >
S C E N A : časopis za pozorišnu umetnost
Novi Sad, 2007. broj 1-2 godina XLIII januar-jun YU ISSN 0036-5734

52. STERIJINO POZORJE - Pozorje mladih
Mila MAŠOVIĆ
JEDNAKOST ISPRED UMETNOSTI

 

Na Pozorju mladih predstavili su se studenti svih pozorišnih visokoobrazovnih institucija u zemlji, a od internacionalnih gostiju tu su bili studenti sa Cetinja, iz Osijeka i iz Banja Luke. Suprotno svom imenu, festivalski deo programa namenjen mladim umetnicima nije sadržao mnogo obeležja mladosti. Umesto dosetljivosti, provokativnosti i inovativnosti, publika je na sceni mogla da vidi ne preterano zanimljive ispitne radove (šest glumačkih ispita i dva ispita pozorišne režije).
Izuzetak su bili studenti s Umjetničke akademije iz Osijeka. U međuigri sa gapitom, nazvanoj Animal planet, sprdajući se s pojavom tako čestom među glumcima amaterima – imitacijom televizijskih voditelja – uspeli su da naprave zrelu, angažovanu komediju, punu crnog humora. Fascinacija prirodom do komičnog sučeljena je sa tragičkim relativizovanjem društvenih pojava (kineska deca koja prave tašne od krokodilske kože). Inteligentno prevodeći televizijski izraz koji vapi za dramskim i tamo gde ga nema, u teatarski, koji to suštinski jeste, izgrađen je kritički otklon prema medijima. U zoološkoj fantaziji Karneval životinja, alegoričnoj igri senki, na stilizovan način prikazali su sličnost ljudskih i životinjskih odnosa. Prolazeći kroz raznoliki živi svet morskih, kopnenih i vazdušnih bića, pokazali su kako se u teatru, uz minimum tehničkih pomagala (beli rikvand, svetlo), osvešćenim pokretom delova glumačkog tela može dočarati apsolutno sve. Zbog ovoga s pravom im je dodeljena nagrada za kolektivnu kreativnu igru i istraživački rad, prva takve vrste od osnivanja Pozorja mladih davne, 1973. godine.
Nagrada za najbolju glumicu dodeljena je Jeleni Petrović, studentkinji četvrte godine glume sa Fakulteta dramskih umetnosti u Beogradu, klasa profesora Dragana Petrovića, za ulogu Domne Pantelejevne, iz Talenata i obožavalaca Ostrovskog, u režiji Jane Prentić. Jelena Petrović pokazala je da raspolaže savršenom dikcijom, originalnim gestom i sposobnošću da munjevito transformiše izraz, pa je time izgradila lik koji otkriva svu nesreću i komičnost majke-svodnice.
Nagrada za najboljeg glumca dodeljena je Petru Buriću, studentu treće godine glume sa Fakulteta dramskih umjetnosti sa Cetinja, klasa profesora Bore Stjepanovića. Petar Burić je u diplomskoj predstavi San ljetnje noći igrao Demetra, Vratila, Vilenjaka II i Pirama – gde se posebno istakao. Umesto da se okrene neinspirativnoj parodiji, kada na sceni treba da odglumi lošu glumu, Petar Burić posegao je za kreativnim rešenjem. Pirama je prikazao kao ozbiljno nesrećnog ljubavnika, koga prati zla kob, no pošto ga shodno tekstu igra glumac-amater, insistirao je na tipičnim greškama scenski neosvešćenog zabavljača.
Na repertoaru Pozorja mladih najzastupljeniji bili su glumački ispiti. Tu su se kolektivno izdvojili studenti treće godine glume sa Cetinja: Branka Femić, Kristina Stevović, Katarina Krek, Gordana Vukov, Slavko Kalezić, Goran Slavić i Petar Burić koji su, klasično izvodeći Šekspirov San ljetnje noći, pokazali kako umeju da iskoriste preimućstvo stiha. Njihov govor nastajao je iz jasne sprege razumevanja teksta, proživljenih emocija i ekspresije. Svaku reč pratili su adekvatan gest i pokret. Jednako dobri bili su i studenti sa beogradskog Fakulteta dramskih umetnosti, kojima je učešće u rediteljskom Projektu Ostrovski, bio deo ispita druge godine glume. Nađa Maršićević, Tanja Petrović, Dragana Milošević, Teodora Živanović, Danina Jeftić, Miloš Pjevač, Milan Vučković, Ivan Zekić, Pavle Jerinić i Bojan Krivokapić, kao i studenti treće i četvrte godine: Andrijana Tasić, Ivana Popović, Jelena Petrović, Milena Predić, Nemanja Oliverić i Žarko Stepanov, pokazali su da su dostigli visok stepen mimetičnosti.
Osim nagrađenih akademija, glumačkim ispitima predstavile su se Akademija umetnosti BK iz Beograda, Akademija lepih umetnosti iz Beograda, Fakultet umetnosti u Prištini i Akademija umjetnosti iz Banja Luke. Studenti druge godine glume Akademije umetnosti BK, klasa profesora Predraga Ejdusa, izvodili su Put oko sveta Branislava Nušića. Umesto Nušićeve komike, koja se zasniva na kritici nacionalističkog, homofobičnog i ksenofobičnog srpskog mentaliteta, ovde je taj menta-litet bio afirmisan. Scenom su dominirali šovinistički tipovi: Crnogorci, Slovenci, Mađari, Turci, Nemci i Makedonci. Praćenje dramske radnje bilo je otežano stoga što je veliki broj izvođača igrao iste uloge na neistovetan način, što je zbunjivalo gledaoce. Studenti druge godine glume Akademije lepih umetnosti iz Beograda, klasa profesora Nebojše Bradića, igrali su skraćenu verziju Ibzenove Lutkine kuće i odlomke iz različitih komedija. Njihov ispitni zadatak bio je građenje likova, te je dobro što nisu pokušali da prikažu nešto zahtevnije, za šta su pokazali da većinski još nisu spremni. Studenti treće godine glume sa Fakulteta umetnosti u Prištini, klasa profesora Jovice Pavića, izveli su ispitnu predstavu druge godine, Marberov komad Bliže. Izostavivši komičku crtu drame, koja se ogleda u unutrašnjoj emotivnoj inhibiciji protagonista, i insistirajući jedino na tragičkom potencijalu teksta – očajnoj potrebi za pronalaženjem srodne duše, stvorio se monotoni ritam i nenaglašenost prelomnih momenata. Time je glavna tema komada, unutrašnja blokada otuđenog čoveka današnjice, potisnuta, a u prvi plan stupile su dve radnje – zavođenje i opiranje zavođenju. Studenti treće godine glume Akademije umjetnosti iz Banja Luke, klasa profesora Željka Mitrovića, inscenirali su odlomke iz Dimanoarovih i Klervilovih tekstova. Njihov zadatak bila je potraga za žanrovima, te su isti tekst igrali devet puta, u različitim ambijentima, međutim, umesto lepeze dramskih vrsta sve vreme bila je izvođena filmsko-pozorišna parodija.
Rediteljske ispitne zadatake na Pozorju prikazali su studenti druge godine pozorišne režije, klasa profesora Slavenka Saletovića, Fakultet dramskih umetnosti, Beograd i Bogdan Janković, student treće godine režije, klasa profesora Bore Draškovića, Akademija umetnosti, Novi Sad.
Studenti FDU Ivana Vojt, Jana Prentić, Marko Misirača i Miloš Paunović, tvorci su Projekta Ostrovski, kolaža sačinjenog od četiri odlomka iz četiri drame Ostrovskog: Unosno mesto, Talenti i obožavaoci, Kola mudrosti – dvoja ludosti i Oluja. Posebno uspeli bili su delovi na kojima su radili Marko Misirača i Jana  Prentić, stoga što su ovo dvoje uspeli da klasičan realistički zaplet približe groteski i time ga učine atraktivnim. Osnovni nedostatak Projekta je što je izostala rediteljska interpretacija, koja bi tematski deplasiran tekst revitalizovala. Umesto toga sačinjeno je prikazanje, koje nije ni aktuelizacija, ni rekonstrukcija, te je publici nemoguće da se saživi s iluzijom iz minule epohe.
Bogdan Janković režirao je Audiciju, dramu Aleksandra Galina, koja problematizuje život u postkomunističkom društvu. Dramski sukob zasnovan je na stereotipu: vreme ideologija je završeno, nastupili su borba, beda i otrežnjenje. Rediteljski koncept zadovoljio se ovim tumačenjem. Ono što je tu problematično jeste što je današnja publika, za razliku od one za koju je tekst originalno pisan, dobro upućena u probleme zapadne civilizacije. Dok protagonisti postepeno saznaju da su mogli postati žrtve sex traffickinga, gledaocima je to od samog početka jasno i taj tok radnje nije previše zabavan. Znatno uzbudljiviji je splet koji je ostao u pozadini sukoba – težnja likova da po svaku cenu stignu u Singapur. Da je reditelj to istakao, na kraju bi bilo potpune katarze.
Pozorje mladih prateća je manifestacija Sterijinog pozorja, koja mladim umetnicima može da koristi samo ako se umesto neselektivnog programa napravi koncept. Time bi se podigao kriterijum i omogućilo da se, umesto mehaničkog izvođenja ispitnih radova, na scenu dovedu umetnički kvalitetna ostvarenja, čime bi se stvorila objektivna konkurencija. Jer, očigledno je da se bez visokih zahteva ne može doći do visokih ostvarenja. Ostalo je samo da se nadamo da ubuduće neće važiti princip sveopšte jednakosti, već će pozornica biti ustupljena najboljima.

Copyright: Sterijino pozorje 1998-2007.