NAZAD NA SADRZAJ  > > >
S C E N A : časopis za pozorišnu umetnost
Novi Sad, 2007. broj 3-4 godina XLIII jul-decembar YU ISSN 0036-5734

KNjIGE
Mirjana MARKOVINOVIĆ
GOVOR DRAME U POTRAZI ZA GOVOROM GLUME I REŽIJE
Zbornik radova sa Simpozijuma „Dramski tekst danas u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj,
Srbiji i Crnoj Gori”
,Izdavačka kuća DISPUT, septembar 2007, Zagreb

 

Treći međunarodni simpozijum o temi „Dramski tekst danas u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, Srbiji i Crnoj Gori„ održan je 2. i 3. decembra 2005. u Zagrebu, u saorganizaciji Odseka za komparativnu književnost Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu, Knjižnice i čitaonice Bogdana Ogrizovića i Université Paris IV – Sorbonne – Centre de recherches sur les littératures
et civilisations slaves, Pariz.
Podsećanja radi, navodimo podatak da je prvi Simpozijum održan na Univerzitetu Pariz IV – Sorbona, 15. i 16. novembra 2003, na „neutralnom terenu” Francuske. Cilj Simpozijuma, u organizaciji profesora slavistike dr Pol-Luja Tome (Paul-Louis Thomas) i dr Save Anđelkovića, bio je da se, nakon početih i završenih ratova na ex-jugoslovenskom prostoru, u susretu najreferentnijih poznavalaca pozorišta u različitim kontekstima (iz tzv. zemalja regiona) i iz različitih profesionalnih diskursa, sagleda prethodno i novonastalo stanje u dramskoj književnosti, odnosno da se razmene iskustva, analitička mišljenja i informacije. Sterijino pozorje na Simpozijumu imalo je svog predstavnika – pozorišnu kritičarku Darinku Nikolić (referat „Deca autizma ili Male priče o malim ljudima” ). Nakon Simpozijuma, u saradnji sa dr Savom Anđelkovićem, docentom na Slavističkom odseku Univerziteta Sorbona koji je priredio Zbornik, Pozorje je, prepoznavši značaj aktivnog sučeljavanja i uspostavljanja prekinute dijaloške razmene o temi Dramski tekst danas... s dužnom odgovornošću, prihvatilo da bude izdavač. Prvi Zbornik radova s prvog Simpozijuma objavljen je 2004. i promovisan tokom festivalskih dana u programu Dani knjige. Drugi Simpozijum održan je u Podgorici, a Zbornik radova priredili su rediteljka Radmila Vojvodić i Sava Anđelković. Nakon trećeg, Zagrebačkog susreta, radovi sa Simpozijuma objedinjeni su promišljenim uredničkim radom Borisa Senkera i Save Anđelkovića i štampani pod naslovom Govor drame – Govor glume, u Biblioteci „Četvrti zid”, izdavača DISPUT iz Zagreba, 2007.
Zagrebački Zbornik odlikuje vrlo seriozan urednički pristup autorskim radovima. Priređivači su, nakon imena autora, navodili: grad iz koga dolazi, naslov rada i eventualni podnaslov odnosno citat, sintetizovano mišljenje autora u Sažetku, potom su istakli Ključne reči (tako da se ne može odoleti mišljenju da će Zbornik ili zbornike – kada bude prilike – pratiti i zapis u elektronskoj formi), da bi zatim preneli rad autora, izvore i literaturu koju je autor koristio i, na kraju, „zaokružili” rad kratkim Resumé (na francuskom) ili Summary (na engleskom jeziku). Dobra „kompozicija” ili, u duhu profesije, dobra dramaturgija Zbornika, teatrološke odnosno naučnoistraživačke radove vrlo praktično približava čitaocu, olakšava mu prvu percepciju i adekvatnu i bržu kasniju manipulaciju pri fokusiranju na određene pojedinačne autorske stavove/analize/fakta (ne menjajući i ne „pripitomljavajući” sadržaj, strukturu, formu ili jezik).
Zagrebački Zbornik radova ne može se svesti na jedan zajednički imenitelj. On se sam preporučuje čitaocima „na dalju upotrebu” angažovanim izborom vrlo značajne teme: Govor drame – govor glume i izborom referentnih autorskih tekstova, naznačenih u Sadržaju kao RASPRAVE: Almir Bašović – Poetika odustajanja, Tanja Miletić-Oručević – Strah golmana od jedanaesterca (Nekoliko teza o odnosu dramskog pisanja i glumačkog stvaranja u suvremenoj drami na južnoslovenskim prostorima), Nirman Moranjak-Bamburać – Govorne izvedbe i pitanje subjekta u dramama Dževada Karahasana, Gordana Muzaferija – Tendencije u bosanskohercegovačkoj drami danas (s pogledom na paradigmatske tekstove), Siniša Jelušić – Dramski tekstovi kao antipodi: Biljana Srbljanović i Radmila Vojvodić,Sava Anđelković – Didaskalijski tekst dramske iluzije i didaskalije dramske iluzije, Miloš Lazin – Nova drama – nova gluma?, Lada Čale-Feldman – Wilde x 3 , Darko Lukić – Ženski pogled na mušku stvar (Ratna tematika u suvremenih hrvatskih dramatičarki, s jednom muškom iznimkom), Sanja Nikčević Povratak političke drame, Sibila Petlevski – Govor glume – recentna scena i Boris Senker – Glumica kao dramski lik. Uz profesionalno reprezentativne predgovore Borisa Senkera i Pol-Luja Tome, konceptualni kraj Zbornika su Prilozi, koje čine dva apartna teksta: Iva-Aleksandra Tripkovića – Klinička smrt hrvatske drame u francuskoj dramskoj klinici i Nauma Panovskog A View From a Distance – govor koji nedostaje. Prvi konstatuje sve manji angažman u prevođenju hrvatskih dramskih tekstova na francuski jezik (s verom da je francuski suorganizator Simpozijuma u prilici da formira drugačiju budućnost ovog problema) dok je drugi tekst u prilogu mapiran šire, (samo)upitan, u potrazi za jezikom, s početnom nedoumicom – čiji jezik je naš jezik? Naum Panovski, u nizu pitanja, izdvaja krucijalno: „Šta mislimo kad kažemo naš jezik... da li je to bosanski, ili srpski, ili hrvatski, ili crnogrorski... Kako se na našem jeziku kaže arhipelag straha od drugog?”
„Arhipelag straha”, nacionalne traume proživljene i kao individualne inhibicije, pamćenje nasuprot težnji zaboravu, konstatacija da novu dramu (značenjski i dramaturški ispisanu van konvencija) ne prati nova tehnika glume kao ni rediteljski postupak (koji pretežno ostaju na konvencionalnoj ravni), politički stav i analiza mogućih sredstava (direktni, intimistički ili oslonjeni na tradiciju) u postupku njegove dramske kontekstualizacije, naučno analizovanje i empirijski pristup temi – pretežna su teatarska razmišljanja zabeležena u Zborniku (Tanja Miletić-Oručević, Gordana Muzaferija, Sava Anđelković, Miloš Lazin, Darko Lukić, Sanja Nikčević, Sibila Petlevski).
Autori: Almir Bašović, Nirman Moranjak-Bamburać, Siniša Jelušić i Lada Čale-Feldman opredelili su se da analizom dramskih prosedea konkretnih pisaca (Tvrtko Kulenović, Dževad Karahasan, Biljana Srbljanović/Radmila Vojvodić, Boris Senker) doprinesu, u kontekstu vremena i prostora danas, mogućnosti novih teatroloških i praktičnih iščitavanja. No, i oni su se, analizom pojedinačnog, neminovno „utkali” u aktuelno-kolektivno i time, bez poentirane namere, kontemplativno sagledavali fenomen nove drame – novog glumca.
Treći međunarodni simpozijum, 2005. jasno potvrđuje bar dve činjenice: prvu – svrsishodnost i neophodnost susretanja intelektualaca koji se profesionalno bave pozorištem i drugu – dramski tekst je u neprekidnom istraživačkom usponu, u traganju za novim teatarskim formama. Praksa, nažalost, potvrđuje da je nova drama u traganju za novim glumcem i rediteljem.
Do susreta još nije došlo.

Copyright: Sterijino pozorje 1998-2008.