NAZAD NA SADRZAJ  > > >
S C E N A : časopis za pozorišnu umetnost
Novi Sad, 2006. broj 4 godina XLII oktobar-decembar YU ISSN 0036-5734

LjUBIŠA RISTIĆ - POKUŠAJ REKONSTRUKCIJE
Jovan ĆIRILOV
ZAŠTO JE ŠEKSPIR LETOVAO U JUGOSLAVIJI?

 

(...)

Ali ovog vrelog leta, mnoga naša najveća rediteljska i glumačka imena slegla su se u mesto koje se inače smatra „slepim crevom” naših prostora – u Suboticu, sa Ljubišom Ristićem, kao komandantom, uz pojačanu intelektualnu ekipu, u kojoj, pored koreo-reditelja Nade Kokotović, figuriraju Borka Pavićević, Dragan Klaić, Andraš Forgač i Lazar Stojanović. Dva meseca subotičko Narodno pozorište, i ono srpskohrvatsko i mađarsko, izdvojeno i izmešano, pretvorilo se u veliku šekspirološku radionicu, u kojoj sve služi tom davno priznatom geniju.
Šest najreprezentativnijih Šekspirovih tragedija: Hamlet, Otelo, Makbet, Tit Andronik, Julije Cezar i Ričard Treći, i još jedno Borhesovo bavljenje Šekspirom, zaposlili su ceo jedan grad – njegove finansijske potencijale, radionice, glumce, uz mnogobrojne goste, i takve reditelje kao što su, pored dvoje domaćih, Dušan Jovanović, Janez Pipan, Zlatko Sviben, Vito Taufer i Kaća Čelan.
Pravi poduhvat učinila je kostimograf Bjanka Adžić Ursulov, koja je savladala na stotine kostima da bi obukla ovu šekspirijadu u odgovarajuće krpe i šljokice, koristeći, obilno, fundus pozorišta i nepoštedno nekoliko vrednih ruku subotičkih pozorišnih krojača. A sve to, kažu, samo za 70 miliona (starih) dinara. I pored toga Adžić Ursulov  uspela je da diferencira kostimografiju različitih predstava i da se, iako sa istih izvora, prilagodi zahtevima veoma različitih reditelja. Ipak je uvek prevladavala mašta. Nekakav neobičan svet koji kao da se uklapa u mističnu izmaglicu panonskog jezera, svet neobičnih bića kao sa secesionističkih platana ili postera jednog Klimta i Šilea, što sasvim odgovaraju solnok-secesiji u mađarskoj varijanti, onih neobičnih drvenih zgrada ženskog štranda i velike terase. Sve to uz zvuke Davora Roka, Gabora Lenđela i Isrefa Saida.
Reditelji sa raznih strana, a najviše iz Ljubljane, čak trojica njih, radeći brzo i efikasno, ipak su uspeli da iskažu svoj stav prema Šekspiru, da istraže mogućnosti novih zadatih prostora, i da kažu neku novu scensku misao koja nije, kako bi to Rusi rekli, „zlobodnevna”, to jest sa tekuće trake vremena grubo aktuelna. Najaktuelniji je na dobar način Pipan u Cezaru, koji je na pozorišni način iskazao misao o prokletstvu zadobijene vlasti, što ne ume sa vlašću kada je stekne. Najopštiji je Ljubiša Ristić sa Ričardom Trećim koji vidi jednog ritualnog kralja što na sebe uzima krivice sveta u mističnom ritualu krivice i očišćenja. Najjezgrovitiji je bio Dušan Jovanović u neobičnom prostoru opasne cirkuske atrakcije, „zida smrti”, koji je sa sjajnim glumcima Krivokapićem, Šerbedžijom, Ingom Appelt, Aleksandrom Cvjetkovićem i neobičnom Anom Kostovskom uspeo da prevaziđe bizarnost prostora i sve to pretvori u snažnu metaforu savremenog sveta.
Nada Kokotović bila je najdosledniji tragalac na svom putu koreografskih ispitivanja u Otelu, dok je Zlatko Sviben Magbetom istraživao tragične krivice nimalo tragičnih niti uzvišenih političara koji, sa rukama do lakata u krvi, ne osećaju svoju krivicu u sopstvenoj mediokritetskoj zaslepljenosti. Vito Taufer je Hamletom počeo ovu celu ambicioznu smotru, program današnje generacije, koja je pokušavala da se međusobno sporazume o tome  šta je danas Hamlet, na čelu sa mladim budimpeštanskim glumcem Tamašom Jakabom, koji je na kraju festivala na Paliću čak progovorio i srpskohrvatski kao beli Ričmond na mračnoj stazi Ričarda Trećeg.
Šekspir fest na Paliću bio je okružen i drugim umetnostima – umetnošću predavanja uz projekcije ovoga puta istoričara pozorišta Dragana Klaića, a projektovani su i slavni filmovi sa temama iz Šekspirovih dela. Ovaj festival obogatile su slike Vlade Veličkovića, Dušana Otaševića i Olje Ivanjicki, kao i zvuci violine Jovana Kolundžije.

NIN, 24. avgust 1986. (Iz publikacije Šekspir fest, komentari)

Copyright: Sterijino pozorje 1998-2006.